Operating agreement Nevis LLC – jak zbudować realną ochronę

Ustawa o Nevis LLC daje jedne z najmocniejszych narzędzi ochrony majątku na świecie. Ale to, czy zadziałają w Twojej spółce, rozstrzyga się w dokumencie, który prawnie jest opcjonalny: w umowie spółki, czyli operating agreement. Źle napisana umowa potrafi zniweczyć charging order, a dobrze napisana sprawia, że wierzyciel nie ma czego się złapać. W tym artykule pokazujemy, które postanowienia budują realną ochronę, na jakich przepisach się opierają i jakie błędy popełnia się najczęściej, z błędem numer jeden na czele: członek jako jedyny manager z pełną kontrolą.

Artykuł należy do serii o spółce na Nevis. Przegląd całego tematu znajdziesz w przewodniku Spółka Nevis LLC – ochrona majątku, koszty i podatki.

Czym jest operating agreement według ustawy

Zgodnie z s. 27 Nevis Limited Liability Company Ordinance, Cap. 7.04(N), członkowie mogą zawrzeć umowę spółki, która reguluje działalność spółki, prowadzenie jej spraw oraz prawa i relacje między spółką, członkami i managerami, o ile nie jest sprzeczna z ustawą i dokumentem założycielskim (Articles of Organisation). Kilka zasad z s. 27 ma praktyczne znaczenie:

• umowę muszą zaakceptować wszyscy członkowie, zanim wejdzie w życie (s. 27(2)),
• o ile Articles of Organisation nie stanowią inaczej, umowa nie musi być pisemna (s. 27(3)); w praktyce zawsze powinna być, bo to ona jest dowodem w sporze,
• jeśli umowa nie określa trybu zmian, każda zmiana wymaga zgody wszystkich członków (s. 27(4)),
• sąd może egzekwować umowę nakazem lub innym środkiem, który uzna za słuszny (s. 27(5)),
• umowę można złożyć jako załącznik do Articles of Organisation (s. 27(6)); opłata FSRC za Articles z umową spółki jest wyższa niż za same Articles.

Ustawa daje dużo swobody, a większość reguł ma charakter domyślny: obowiązują, „chyba że umowa spółki stanowi inaczej”. To właśnie w tej swobodzie buduje się ochronę.

Filar 1: manager-managed zamiast member-managed

Domyślnie (s. 48(1)) spółką zarządzają wszyscy członkowie. Umowa spółki lub Articles mogą jednak powierzyć zarząd w całości lub części managerom, którzy nie muszą być członkami (s. 48(2)). Managerowie zarządzają wtedy sprawami spółki z wyłączeniem członków, którzy nie są managerami (s. 48(3)). Mogą mieć dowolne obywatelstwo i nie muszą mieszkać na Nevis ani być członkami (s. 52(1)).

Dlaczego to fundament? Bo oddziela własność (udział) od kontroli (zarząd). Charging order obciąża udział, a s. 60(13) mówi, że członek z obciążonym udziałem zachowuje swoje prawa członkowskie. Ale jeśli to członek jest jednocześnie jedynym managerem z pełną kontrolą, polski sąd może nakazać mu jako osobie podjęcie decyzji: zarządzenie wypłaty, sprzedaż aktywów, przelew. Ochrona z Nevis nie powstrzyma polskiego sądu przed wywieraniem presji na osobę, która może jednym podpisem uruchomić pieniądze.

Model zarządu trzeba wskazać już w Articles of Organisation: s. 22(g) wymaga określenia, czy spółką zarządzają managerowie z wyłączeniem członków, czy wszyscy członkowie. Same osoby managerów nie muszą być w Articles wymienione, więc wybór modelu manager-managed nie ujawnia, kto faktycznie zarządza spółką.

Filar 2: dyskrecja managera co do wypłat

Charging order daje wierzycielowi wyłącznie prawo do wypłat, „jeśli i kiedy” spółka je zrobi (s. 60(2)). Dlatego kluczowe jest, by umowa spółki nie zobowiązywała spółki do wypłat, tylko pozostawiała je w gestii managera.

Według s. 33(1) wypłaty dzieli się między członków w sposób i w terminach określonych w umowie spółki. Uwaga na s. 33(4): gdy członek nabywa prawo do konkretnej wypłaty, staje się wobec spółki wierzycielem w zakresie tej wypłaty. Umowa, która przewiduje automatyczną coroczną dystrybucję zysków, tworzy więc co roku należność, którą może przejąć wierzyciel z charging order. Umowa, w której wypłaty zależą od decyzji managera, takiej należności nie tworzy.

Pomocne są też: s. 60(11)(c), który zabrania wierzycielowi ingerencji w decyzje o wypłatach, także nieproporcjonalnych, oraz s. 60(17) i 60(18), które pozwalają spółce pokrywać wezwania do wniesienia wkładów z wypłat należnych członkowi i, jeśli umowa tak stanowi, płacić podatki członków bezpośrednio do urzędu, bez traktowania tego jako wypłaty. Mechanikę charging order opisujemy w artykule Charging order na Nevis – dlaczego wierzyciel dostaje tak mało.

Filar 3: successor manager

S. 52(2) pozwala powołać managerów zastępczych lub następczych (alternate or substitute managers), pod warunkiem że zasady ich powołania są określone w Articles of Organisation lub w umowie spółki. To podstawa konstrukcji successor manager: w umowie wskazuje się zagraniczną osobę lub firmę, która przejmuje zarząd w określonych sytuacjach, np. gdy dotychczasowy manager zostaje objęty postępowaniem, zakazem lub nakazem sądu, albo gdy pojawia się zagrożenie dla majątku spółki.

Sens jest prosty: jeśli polski sąd nakaże Ci podjęcie decyzji w spółce, a Ty w tym momencie nie jesteś już managerem, bo zgodnie z umową zarząd przejął niezależny manager za granicą, nakaz trafia w próżnię. Konstrukcja działa tylko wtedy, gdy:

• została zapisana w umowie zawczasu, a nie dopisana w trakcie sporu,
• successor manager jest realnie niezależny i działa zgodnie ze standardem staranności z s. 53, a nie jest „słupem” wykonującym Twoje polecenia,
• przesłanki przejęcia zarządu są jasno opisane.

Filar 4: zasady zbywania udziałów i wejścia nowych członków

Według s. 59(1) udział członka jest zbywalny, o ile umowa spółki nie stanowi inaczej. Nabywca nie uzyskuje jednak automatycznie prawa głosu ani udziału w zarządzie (s. 59(2)), a członkiem staje się tylko za zgodą pozostałych członków (s. 59(4)), chyba że umowa przewiduje inaczej. Umowa powinna precyzyjnie regulować:

• ograniczenia zbycia udziału i prawo pierwokupu pozostałych członków,
• skutki śmierci lub niezdolności członka (s. 59(6) i (7)): kto i na jakich zasadach wchodzi do spółki,
• zasady wykupu udziału obciążonego charging order (s. 60(4)), w tym sposób wyceny,
• przyjmowanie nowych członków i emisję nowych klas udziałów (s. 56).

Dobrze uregulowane zbywanie udziałów domyka ścieżkę, w której wierzyciel próbowałby przejąć udział przez cesję zamiast przez charging order.

Uwaga na miejsce zarządu: s. 48(5) i podatki

S. 48(5) zawiera domniemanie: zarząd i kontrola spółki uważa się za sprawowane na Nevis, jeśli co najmniej jeden manager jest rezydentem Nevis lub jest tam zarejestrowany, a posiedzenia managerów regularnie zwołuje się z Nevis, choćby zdalnie. To przepis prawa spółek, ale ma wymiar podatkowy w dwie strony:

• Polska: spółka zarządzana faktycznie z Polski może zostać uznana za polskiego rezydenta podatkowego. Zarząd poza Polską pomaga temu zapobiec.
• Nevis: rezydencja podatkowa na Nevis (test miejsca zarządu i kontroli) lub zakład oznaczają lokalny podatek. Dlatego zwykle unika się lokalnych managerów prowadzących faktyczny zarząd.

Wybór managera to więc decyzja jednocześnie ochronna i podatkowa. O polskiej stronie piszemy w artykule Nevis LLC a polskie podatki.

Struktury warstwowe: trust jako członek

Dla zamożniejszych klientów warstwę ochrony można podnieść, czyniąc członkiem Nevis LLC trust z Nevis albo z Wysp Cooka. Wtedy nie Ty, tylko trust ma udział, a umowa spółki i akt trustu współpracują ze sobą. To wyższy poziom ochrony i kosztów, a w Polsce dodatkowe pytania podatkowe: art. 30f ustawy o PIT obejmuje także trusty i podmioty powiernicze. Jak wygląda struktura z amerykańską spółką operacyjną, opisujemy w artykule Nevis LLC jako holding nad amerykańską LLC.

Lista kontrolna umowy spółki

Przed podpisaniem umowy sprawdź, czy reguluje co najmniej:

• model zarządu: manager-managed, kto jest managerem i jak go odwołać,
• zakres uprawnień managera, w tym brak obowiązku wypłat i swobodę w ich ustalaniu,
• managera następczego: kto, kiedy i na jakich warunkach przejmuje zarząd (s. 52(2)),
• zasady wypłat, także nieproporcjonalnych, i ich relację do charging order (s. 33, 60(11)(c)),
• wezwania do wniesienia wkładów i pokrywanie ich z wypłat (s. 60(17)),
• płatność podatków członków bezpośrednio przez spółkę, jeśli ma to sens w Twojej strukturze (s. 60(18)),
• ograniczenia zbywania udziałów, prawo pierwokupu i wejście nowych członków (s. 59),
• wykup udziału obciążonego charging order i metodę wyceny (s. 60(4)),
• skutki śmierci lub niezdolności członka (s. 59(6) i (7)),
• tryb zmiany umowy, bo bez tego każda zmiana wymaga zgody wszystkich członków (s. 27(4)),
• prawo właściwe i sąd dla sporów wewnętrznych,
• decyzję, czy umowę składać do rejestru: s. 27(6) pozwala, ale wtedy jest dostępna do wglądu dla każdego, kto zapłaci opłatę (s. 24).

Kwestię prywatności rejestru rozwijamy w artykule Prywatność Nevis LLC a CRS.

Najczęstsze błędy

• Członek jako jedyny manager z pełną kontrolą. Największa luka: polski sąd może nakazać Ci zarządzenie wypłaty.
• Obowiązkowe wypłaty w umowie. Każda należna wypłata to należność, którą przejmie wierzyciel z charging order (s. 33(4)).
• Brak umowy na piśmie. Ustawa tego nie wymaga, ale w sporze nie udowodnisz ustaleń ustnych.
• Successor manager dopisany w trakcie sporu. Wygląda jak działanie na szkodę wierzyciela i tak może zostać ocenione.
• Manager „słup”. Fikcyjny manager wykonujący Twoje polecenia nie rozdziela kontroli, a w Polsce może wskazywać na zarząd z Polski.
• Gotowy wzór z internetu. Wzorce z USA nie uwzględniają Nevis ani polskich przepisów podatkowych.
• Brak regulacji wykupu i dziedziczenia. Spór o wycenę udziału albo chaos po śmierci członka.

Źródła

• Nevis Limited Liability Company Ordinance, Cap. 7.04(N), wydanie skonsolidowane wg stanu na 31.12.2020, s. 27, 33, 48, 52, 53, 56, 59, 60: Law Commission of St Christopher and Nevis (PDF)
• Alper Law, Nevis LLC Charging Order: alperlaw.com
• Ustawa o PIT, art. 30f, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592: isap.sejm.gov.pl

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Umowa spółki powinna być przygotowana przez prawnika znającego prawo Nevis, z uwzględnieniem Twojej sytuacji podatkowej w Polsce.