Spis treści
W skrócie
- Obywatelstwo przez inwestycję (CBI) to ustawowa ścieżka do paszportu innego państwa w zamian za bezzwrotną wpłatę na fundusz rozwoju albo zatwierdzoną inwestycję, po pozytywnym due diligence.
- Koszt: wpłata w programach karaibskich od 200 000 USD (jedna osoba) do 250 000 USD (rodzina do 4 osób), plus opłaty rządowe. Tańsze programy poza Karaibami nie dają ruchu bezwizowego do Schengen.
- Schengen bez wizy (stan na 14.10.2026): Antigua i Barbuda, Dominika, Grenada, Saint Lucia. Wiza E-2 do USA: tylko Grenada.
- Polska: nie tracisz polskiego obywatelstwa, ale w Polsce zawsze jesteś traktowany jak Polak. Drugi paszport nie zmienia rezydencji podatkowej, a z obowiązku obrony zwalnia tylko razem ze stałym zamieszkaniem za granicą.
- Pieniądze na program wpłacasz bezpośrednio na rachunek państwowego programu, nie do nas. Zaczynamy od konsultacji.
CBI, rezydencja i rezydencja podatkowa: trzy różne rzeczy
Najczęstszy błąd przy planowaniu „drugiego paszportu” to wrzucanie do jednego worka trzech pojęć, które w prawie znaczą coś zupełnie innego:
Obywatelstwo przez inwestycję (CBI)
Dostajesz obywatelstwo i paszport. Zwykle bez obowiązku zamieszkania, często razem z małżonkiem, dziećmi i rodzicami. To dokument na całe życie, przekazywany dalej dzieciom.
Rezydencja przez inwestycję (złota wiza, RBI)
Dostajesz prawo pobytu, a nie paszport. Zwykle trzeba je odnawiać, a do obywatelstwa prowadzi dopiero po latach faktycznego zamieszkania. Przykład: rezydencja w Paragwaju.
Rezydencja podatkowa
Decyduje, gdzie płacisz podatki. Wynika z tego, gdzie naprawdę żyjesz, a nie z liczby paszportów. Przegląd krajów znajdziesz w Atlasie Rezydencji Podatkowych.
W praktyce najmocniejsze rozwiązania łączą te elementy: drugi paszport jako zabezpieczenie, rezydencję w kraju z korzystnym systemem podatkowym, np. w Paragwaju lub na Cyprze, oraz spółkę dopasowaną do biznesu.
Dla kogo to jest, a dla kogo nie
Ma sens, jeśli
- chcesz mieć gotowy Plan B dla rodziny, zanim będzie potrzebny;
- planujesz w przyszłości zamieszkać za granicą i chcesz mieć drugi dokument podróży;
- prowadzisz biznes międzynarodowy i potrzebujesz elastyczności (np. wiza E-2 do USA przez Grenadę);
- dysponujesz majątkiem, przy którym wpłata rzędu 200–250 tys. USD nie zachwieje Twoją płynnością.
Nie ma sensu, jeśli
- szukasz sposobu na niepłacenie podatków w Polsce: paszport tego nie załatwi;
- chcesz zamieszkać w UE: obywatelstwo karaibskie nie daje prawa pobytu w Unii;
- masz niejasne pochodzenie środków albo toczące się postępowania: due diligence to wykryje, a opłat się nie odzyskuje;
- chcesz „podróżować łatwiej niż z polskim paszportem”: polski paszport jest mocniejszy od każdego z tych programów.
Plan B a obowiązek obrony Ojczyzny
To pytanie słyszymy na każdej konsultacji, więc odpowiadamy precyzyjnie, na podstawie aktualnego tekstu ustawy. Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 825):
„Obowiązkowi obrony Ojczyzny podlegają obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.”
Z przepisu wynikają trzy rzeczy, o których wiele stron milczy:
- Muszą być spełnione oba warunki naraz: drugie obywatelstwo i stałe zamieszkanie poza Polską. Sam paszport, przy życiu w Polsce, niczego nie zmienia.
- „Stale zamieszkuje” to kwestia faktów: gdzie mieszkasz, pracujesz, gdzie jest Twoja rodzina. Zamieszkanie trzeba móc wykazać, a nie tylko zadeklarować.
- W Polsce jesteś traktowany wyłącznie jak Polak. Art. 3 ustawy o obywatelstwie polskim (Dz.U. 2025 poz. 1611): obywatel polski z drugim obywatelstwem ma wobec Polski takie same prawa i obowiązki jak osoba z wyłącznie polskim obywatelstwem i nie może powoływać się przed polskimi urzędami na drugie obywatelstwo.
Plan, nie ucieczka
Drugie obywatelstwo to legalne narzędzie planowania życia rodziny. Nie pomagamy w uchylaniu się od obowiązków prawnych. Na konsultacji oceniamy Twoją sytuację na podstawie aktualnych przepisów.
Porównanie programów obywatelstwa przez inwestycję
Kwoty to minimalna wpłata na państwowy fundusz (najtańsza droga w danym programie) w walucie programu, bez opłat rządowych. Kliknij nagłówek kolumny, aby posortować. Stan ruchu bezwizowego na 14.10.2026.
| Schengen | UK | USA | Rosja | Chiny | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Antigua i Barbuda | 230 000 | 230 000 | tak | tak | ograniczenia | tak* | tak |
| Dominika | 200 000 | 250 000 | tak | nie | ograniczenia | tak* | tak |
| Grenada | 235 000 | 235 000 | tak | tak | E-2 | tak* | tak |
| Saint Lucia | 240 000 | 240 000 | tak | nie | wiza | b.d. | nie |
| São Tomé i Príncipe | 90 000 | 95 000 | nie | nie | wiza | nie | nie |
| Vanuatu | 130 000 | 180 000 | nie | nie | wiza | tak* | nie |
UK: Antigua i Barbuda oraz Grenada bez wizy, z elektronicznym zezwoleniem (ETA). USA: obywatele Antigui i Barbudy oraz Dominiki od 1.01.2026 nie otrzymują m.in. wiz turystycznych B-1/B-2 (proklamacja prezydenta USA nr 10998). * Rosja: według umów dwustronnych, dane nieoficjalne; sprawdź przed podróżą. b.d. – brak potwierdzonych danych. Czas procesu podajemy przy każdym programie poniżej. Źródła: Rozporządzenie (UE) 2025/11 – Vanuatu; UK Visa Requirements, lipiec 2026 (gov.uk); MSZ ChRL – wykaz umów o zniesieniu wiz (25.02.2026); Proklamacja prezydenta USA 10998 (16.12.2025); Visa policy of Russia (Wikipedia, na podstawie umów dwustronnych).
Programy kraj po kraju
Obywatelstwo Antigui i Barbudy
Jedyny program z wymogiem krótkiej wizyty; szeroki krąg rodziny (rodzeństwo, dzieci do 30 lat).
- Fundusz
- National Development Fund (NDF)
- Minimalna wpłata
- Ta sama wpłata 230 000 USD obejmuje wnioskodawcę i do 3 członków rodziny; od 5. osoby rośnie opłata rządowa (+10 000 USD za osobę).
- Opłaty rządowe (1 osoba)
-
Opłata rządowa (processing): 10 000 USD; Due diligence – wnioskodawca: 8 500 USD; Paszport: 300 USD.
Razem z wpłatą od 248 800 USD.
Rodzina: Opłata rządowa 20 000 USD dla rodziny do 4 osób; due diligence: małżonek 5 000 USD, dzieci 0–11 lat 0 USD, 12–17 lat 2 000 USD, 18–30 lat 4 000 USD, rodzic 55+ 4 000 USD; paszport 300 USD za osobę. - Inne drogi
- Nieruchomość lub inwestycja w biznes – progi omawiamy na konsultacji.
- Kogo obejmuje wniosek
- Małżonek; dzieci do 30 lat pozostające na utrzymaniu; rodzice i dziadkowie od 55 lat na utrzymaniu; niezamężne rodzeństwo.
- Pobyt
- Min. 5 dni pobytu na Antigui i Barbudzie w ciągu 5 lat od uzyskania obywatelstwa.
Źródła: CIU Antigua i Barbuda – NDF, CIU Antigua i Barbuda – tabela opłat, CIU Antigua i Barbuda – wymogi i członkowie rodziny.
Program w naszej ofercie Obywatelstwo Antigui i BarbudyObywatelstwo Dominiki
Najniższy próg wśród programów karaibskich dla singla.
- Fundusz
- Economic Diversification Fund (EDF)
- Minimalna wpłata
- 200 000 USD dla jednej osoby, 250 000 USD z maksymalnie 3 członkami rodziny; każde kolejne dziecko poniżej 18 lat +25 000 USD, osoba od 18 lat +40 000 USD.
- Opłaty rządowe (1 osoba)
-
Opłata za rozpatrzenie wniosku: 1 000 USD; Due diligence – wnioskodawca: 7 500 USD; Certyfikat naturalizacji: 500 USD; Obowiązkowa rozmowa: 1 000 USD.
Razem z wpłatą od 210 000 USD.
Rodzina: Due diligence 4 000 USD za każdą osobę od 16 lat; certyfikat 500 USD za osobę; rozmowa 1 000 USD za każdą osobę od 16 lat. - Inne drogi
- Nieruchomość w zatwierdzonym projekcie – progi omawiamy na konsultacji.
- Kogo obejmuje wniosek
- Małżonek; dzieci do 18 lat; dzieci 18–30 lat studiujące i na utrzymaniu; niezamężne córki do 25 lat mieszkające z wnioskodawcą; rodzice i dziadkowie od 65 lat na utrzymaniu.
- Czas
- ok. 3–4 miesiące do decyzji wstępnej
- Pobyt
- Brak wymogu pobytu.
- Rozmowa
- Obowiązkowa rozmowa (każda osoba od 16 lat).
Źródła: CBIU Dominika – EDF i opłaty, CBIU Dominika – członkowie rodziny (09.2022), CBIU Dominika – FAQ.
Program w naszej ofercie Obywatelstwo DominikiObywatelstwo Grenady
Jedyny paszport z tej listy uprawniający do starania się o wizę inwestorską E-2 w USA.
- Fundusz
- National Transformation Fund (NTF)
- Minimalna wpłata
- 235 000 USD dla wnioskodawcy i do 3 członków rodziny; każda kolejna osoba +25 000 USD, określone kategorie krewnych 50 000 USD, rodzeństwo 75 000 USD.
- Opłaty rządowe (1 osoba)
-
Opłata za wniosek: 1 500 USD; Opłata za rozpatrzenie (od 17 lat): 1 500 USD; Due diligence (od 17 lat): 5 000 USD; Obowiązkowa rozmowa: 1 000 USD.
Razem z wpłatą od 244 000 USD.
Rodzina: Opłata za wniosek 1 500 USD za osobę; rozpatrzenie 1 500 USD (od 17 lat) lub 500 USD (poniżej 17 lat); due diligence 5 000 USD (dzieci 0–16 lat bez opłaty); rozmowa 1 000 USD za osobę. - Inne drogi
- Zatwierdzony projekt inwestycyjny od 350 000 USD (lub udział od 270 000 USD) plus wpłata rządowa 50 000 USD.
- Pobyt
- Brak wymogu pobytu.
- Rozmowa
- Obowiązkowa rozmowa.
Źródła: Grenada – S.R.O. 15 of 2024 (progi od 1.07.2024), IMA Grenada – przewodnik po wniosku i opłaty, Departament Stanu USA – umowa E-2 z Grenadą.
Program w naszej ofercie Obywatelstwo GrenadyObywatelstwo Saint Lucia
Najszerszy wybór dróg inwestycyjnych (fundusz, obligacje, nieruchomość, projekt).
- Fundusz
- National Economic Fund (NEF)
- Minimalna wpłata
- 240 000 USD dla wnioskodawcy i do 3 członków rodziny; każda kolejna osoba poniżej 18 lat +10 000 USD, powyżej 18 lat +20 000 USD.
- Opłaty rządowe (1 osoba)
-
Opłata za rozpatrzenie: 2 000 USD; Due diligence – wnioskodawca: 8 000 USD.
Razem z wpłatą od 250 000 USD.
Rodzina: Rozpatrzenie 1 000 USD za każdego członka rodziny; due diligence 5 000 USD za osobę od 16 lat. - Inne drogi
- Obligacje rządowe od 300 000 USD, nieruchomość od 300 000 USD lub projekt przedsiębiorstwa od 3,5 mln USD (plus opłaty administracyjne).
- Kogo obejmuje wniosek
- Małżonek; dzieci do 21 lat (do 30 lat, jeśli na pełnym utrzymaniu); rodzice od 55 lat na utrzymaniu; niezamężne rodzeństwo poniżej 18 lat.
- Czas
- ok. 90 dni od przyjęcia wniosku do rozpatrzenia
- Pobyt
- Brak wymogu pobytu.
Źródła: CIP Saint Lucia – opcje i opłaty, CIP Saint Lucia – FAQ.
Program w naszej ofercie Obywatelstwo Saint LuciaObywatelstwo Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Najniższy próg wejścia; program działa od 1.08.2025, paszport nie daje ruchu bezwizowego do Schengen ani UK.
- Fundusz
- Narodowy Fundusz Transformacji (dekret z mocą ustawy nr 7/2025)
- Minimalna wpłata
- 90 000 USD dla jednej osoby, 95 000 USD dla rodziny do 4 osób, +5 000 USD za każdą kolejną osobę.
- Opłaty rządowe (1 osoba)
- Opłata za rozpatrzenie: 5 000 USD. Razem z wpłatą od 95 000 USD (orientacyjnie).
- Czas
- zwykle ok. 2 miesięcy (orientacyjnie)
- Pobyt
- Możliwe bez przyjazdu do kraju.
Źródła: Konsulat Wysp Świętego Tomasza i Książęcej w Berlinie, STP-Press – ogłoszenie programu (dekret 7/2025).
Program w naszej ofercie Obywatelstwo Wysp Świętego Tomasza i KsiążęcejObywatelstwo Vanuatu
UE zniosła ruch bezwizowy dla obywateli Vanuatu (rozporządzenie (UE) 2025/11), Wielka Brytania wprowadziła wizy w 2023 r.
- Fundusz
- Development Support Program (DSP)
- Minimalna wpłata
- 130 000 USD dla jednej osoby, 150 000 USD dla małżeństwa, 165 000 USD z jednym dzieckiem, 180 000 USD z dwojgiem dzieci, +10 000 USD za każdą kolejną osobę.
- Opłaty rządowe (1 osoba)
- Due diligence (FIU): 5 000 USD. Razem z wpłatą od 135 000 USD.
Źródła: Citizenship Office and Commission Vanuatu – opłaty, Rada UE – zniesienie ruchu bezwizowego dla Vanuatu (12.12.2024).
Program w naszej ofercie Obywatelstwo VanuatuSzukasz innej drogi do drugiego paszportu? Opisujemy też obywatelstwo Paragwaju przez rezydencję oraz obywatelstwo Argentyny za inwestycje.
Który program dla mnie?
Trzy pytania, które zadajemy na początku każdej konsultacji. Wynik jest orientacyjny i opiera się na danych z tabeli powyżej.
Najlepiej pasuje
Grenada
Schengen i Wielka Brytania bez wizy, a do tego dostęp do wizy E-2 w USA.
Jak wygląda proces krok po kroku
-
Konsultacja (600 PLN/h)
Omawiamy cel, rodzinę, budżet, rezydencję i pochodzenie środków. Mówimy wprost, czy CBI ma u Ciebie sens i który program wybrać.
-
Kwalifikacja
Sprawdzamy wstępnie, czy nic nie stoi na przeszkodzie pozytywnemu due diligence, zanim wydasz pieniądze na wniosek.
-
Dokumenty i wniosek
Kompletujemy dokumenty: akty stanu cywilnego, zaświadczenia o niekaralności, potwierdzenie źródła środków, tłumaczenia. Wnioski przyjmują wyłącznie agenci autoryzowani przez jednostkę CBI danego kraju.
-
Due diligence i rozmowa
Jednostka CBI weryfikuje wszystkich dorosłych członków rodziny. Dominika i Grenada wymagają rozmowy z wnioskodawcą.
-
Decyzja i wpłata
Po zatwierdzeniu wniosku wpłacasz kwotę programu bezpośrednio na rachunek wskazany przez państwo.
-
Certyfikat obywatelstwa i paszport
Odbierasz dokumenty dla siebie i rodziny.
Twoje pieniądze nie trafiają do nas
Wpłatę na fundusz i opłaty rządowe płacisz bezpośrednio na rachunek programu państwowego. Nie sprzedajemy programów CBI przez sklep na stronie: każdy proces zaczyna się od konsultacji.
Ile kosztuje drugi paszport: pełny rachunek
Na całkowity koszt składają się cztery elementy. Poniżej minimum dla jednej osoby, w najtańszej drodze danego programu.
| Program | Wpłata + opłaty rządowe |
|---|---|
| Antigua i Barbuda | od 248 800 |
| Dominika | od 210 000 |
| Grenada | od 244 000 |
| Saint Lucia | od 250 000 |
| São Tomé i Príncipe | od 95 000 (orientacyjnie) |
| Vanuatu | od 135 000 |
- Wpłata na fundusz lub inwestycja: płacisz państwu, bezzwrotnie.
- Opłaty rządowe i due diligence: rosną z każdym członkiem rodziny; zwykle bezzwrotne również przy odmowie.
- Dokumenty: tłumaczenia przysięgłe, apostille, zaświadczenia, ewentualnie badania lekarskie.
- Nasze wynagrodzenie: konsultacja 600 PLN/h, dalsza obsługa według wyceny przedstawionej po konsultacji, zanim cokolwiek podpiszesz.
Drugi paszport a podatki
Obywatelstwo nie decyduje o podatkach. Dopóki Twój ośrodek interesów życiowych jest w Polsce albo spędzasz tu ponad 183 dni w roku, jesteś polskim rezydentem podatkowym i rozliczasz w Polsce dochody z całego świata, z karaibskim paszportem czy bez.
Drugi paszport zaczyna pracować podatkowo dopiero w połączeniu z dwoma innymi elementami:
- Zmianą rezydencji podatkowej na kraj z korzystnym systemem, np. Paragwaj (system terytorialny) lub Cypr ze statusem non-dom. Kiedy przestajesz być polskim rezydentem, wyjaśniamy w artykule Kiedy przestajesz być polskim rezydentem podatkowym.
- Odpowiednią spółką: LLC w USA do biznesu internetowego, spółka na BVI jako holding albo Nevis LLC do ochrony majątku.
Ryzyka i mity
- „Ruch bezwizowy jest na zawsze”
- Nie. Wielka Brytania wprowadziła wizy dla obywateli Dominiki i Vanuatu (2023) oraz Saint Lucia (2026), UE zniosła ruch bezwizowy dla Vanuatu, a od 30.12.2025 unijny mechanizm zawieszania pozwala zawiesić go także wobec państw prowadzących programy CBI. Na dzień 14.10.2026 wszystkie cztery programy karaibskie z tabeli zachowują Schengen bez wizy.
- „Każdy dostanie paszport, wystarczy zapłacić”
- Nie. Due diligence obejmuje wszystkich dorosłych członków rodziny i pochodzenie środków. Odmowa jest możliwa, a opłat za weryfikację zwykle się nie odzyskuje.
- „Paszport karaibski pozwala zamieszkać w UE”
- Nie. Ruch bezwizowy oznacza krótkie pobyty (do 90 dni w okresie 180 dni), nie prawo do zamieszkania ani pracy w Unii.
- „Z drugim paszportem nie płacę podatków w Polsce”
- Nie. O podatkach decyduje rezydencja podatkowa, nie obywatelstwo (zob. wyżej).
- „Agent da rabat od ceny programu”
- Uważaj. Programy karaibskie od 2024 r. stosują wspólne minimum 200 000 USD, a np. Grenada wprost zakazuje udzielania rabatów i finansowania przez sprzedających. Oferta „taniej niż w ustawie” to sygnał ostrzegawczy.
Najczęstsze pytania o drugi paszport
To legalna, ustawowa ścieżka uzyskania obywatelstwa innego państwa w zamian za bezzwrotną wpłatę na państwowy fundusz rozwoju albo inwestycję zatwierdzoną przez rząd (np. nieruchomość). Każdy wniosek przechodzi weryfikację due diligence. Obywatelstwo otrzymujesz razem z paszportem, często także dla najbliższej rodziny.
Najniższa wpłata wśród programów karaibskich to 200 000 USD (Dominika, jedna osoba). Pozostałe programy karaibskie zaczynają się od 230 000 USD (Antigua i Barbuda), 235 000 USD (Grenada) i 240 000 USD (Saint Lucia), przy czym te kwoty obejmują rodzinę do 4 osób. Do wpłaty dochodzą opłaty rządowe i due diligence, zwykle kilkanaście tysięcy USD. Tańsze są programy São Tomé i Príncipe (90 000 USD) i Vanuatu (130 000 USD), ale ich paszporty nie dają ruchu bezwizowego do strefy Schengen ani Wielkiej Brytanii. Kwoty według oficjalnych stron programów, stan na 14.10.2026.
Tak, wszystkie opisane programy pozwalają włączyć do wniosku małżonka i dzieci, a większość także rodziców lub dziadków na utrzymaniu. Granice wieku dzieci i krąg krewnych różnią się między krajami: Antigua i Barbuda przyjmuje np. dzieci do 30 lat i niezamężne rodzeństwo, a Dominika rodziców dopiero od 65 lat. W programach Antigui, Grenady i Saint Lucia wpłata jest taka sama dla jednej osoby i dla rodziny do 4 osób.
Nie. Polskie prawo nie wymaga zrzeczenia się obywatelstwa przy nabyciu drugiego. Pamiętaj jednak o art. 3 ustawy o obywatelstwie polskim: wobec Rzeczypospolitej Polskiej masz takie same prawa i obowiązki jak osoba z wyłącznie polskim obywatelstwem i nie możesz powoływać się przed polskimi urzędami na drugie obywatelstwo. W Polsce zawsze jesteś traktowany jak Polak.
Sam paszport nie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Muszą być spełnione oba warunki naraz: drugie obywatelstwo i stałe zamieszkanie za granicą. Ocena, czy Twoje zamieszkanie jest stałe, zależy od faktów (gdzie żyjesz, pracujesz, masz rodzinę), dlatego omawiamy to indywidualnie na konsultacji.
Nie. Obywatelstwo i rezydencja podatkowa to dwie różne rzeczy. Podatki w Polsce płacisz jako polski rezydent podatkowy, czyli gdy masz tu ośrodek interesów życiowych albo spędzasz w Polsce ponad 183 dni w roku, niezależnie od liczby paszportów. Żeby zmienić rezydencję, trzeba faktycznie przenieść życie za granicę, np. w ramach rezydencji w Paragwaju lub na Cyprze.
Nie. Wpłatę na fundusz albo inwestycję i opłaty rządowe uiszczasz bezpośrednio na rachunek programu państwowego, i to dopiero na etapie wskazanym przez jednostkę CBI. Każdy proces zaczynamy od konsultacji (600 PLN/h), na której sprawdzamy, czy i który program ma dla Ciebie sens. Nasze wynagrodzenie za dalszą obsługę ustalamy po konsultacji.
Na dzień 14.10.2026: Antigua i Barbuda, Dominika, Grenada, Saint Lucia. Paszport Vanuatu stracił ruch bezwizowy z UE (rozporządzenie (UE) 2025/11), a paszport Wysp Świętego Tomasza i Książęcej nigdy go nie dawał. Ruch bezwizowy może się zmienić, dlatego status sprawdzamy przy każdej konsultacji.
Spośród opisanych programów tylko Grenada: Grenada ma z USA umowę uprawniającą jej obywateli do starania się o wizę inwestorską E-2. Wiza nie jest automatyczna, wymaga realnej inwestycji w USA i osobnego wniosku. Z kolei obywatele Antigui i Barbudy oraz Dominiki od 1 stycznia 2026 r. podlegają w USA częściowym ograniczeniom wjazdu (m.in. wizy turystyczne B-1/B-2).
Złota wiza (residence by investment, RBI) daje prawo pobytu, a nie obywatelstwo i paszport. Zwykle trzeba ją odnawiać, a do obywatelstwa prowadzi dopiero po latach zamieszkania. Program CBI daje obywatelstwo od razu, ale nie daje prawa zamieszkania w UE.